فعال سازی آفلاین ویندوز 11 بدون اینترنت واقعاً حذف شد؟
به گزارش مجله گرافیک، یک کامپیوتر تازه نصب شده روی میز است و صاحبش آماده کار. فقط یک پیغام کوچک روی صفحه به جای مانده: فعال سازی ویندوز (Windows Activation). در ایران، بیشتر کاربران عادت دارند این مرحله را با یک ابزار کوچک انجام دهند، بدون خرید لایسنس (License)، بدون ثبت نام و بدون اتصال اینترنت. سال هاست این ابزارها همراه DVDها و فلش های نصب، کنار فایل ها قرار داده می شوند و همه چیز در چند ثانیه تمام می گردد. اما این بار، گزینه ها کمتر شده اند و پیغام ها تغییر نموده اند. موضوع فعال سازی آفلاین ویندوز 11 بدون اینترنت دیگر یک روند ساده نیست و مسیرهای میانبر اغلب غیرقانونی دیگر محدود شده اند.البته همزمان، کاربران خارج از ایران نیز با مشکل دیگری روبه رو هستند، اما جنس نگرانی شان فرق دارد. همه این ها نشان می دهد که ما با یک تغییر آرام اما بسیار اثرگذار روبه رو هستیم.
شاید نشنیده باشید:
مایکروسافت در نسخه های نو ویندوز 11، حتی برای اتمام مراحل نصب اولیه (OOBE) نیز اتصال به اینترنت را اجباری نموده است تا کاربران را به ساخت حساب کاربری آنلاین ترغیب کند.
فعال سازی آفلاین چه بود و چرا برای کاربران ایرانی مهم تر است
فعال سازی قرار است ثابت کند نسخه سیستم عامل (Operating System) اصل است. پیش از فعال سازی، برخی امکانات محدود می شوند و به روزرسانی های مهم به طور کامل در دسترس نیستند. در ایران، واقعیتی وجود دارد که باید بی پرده گفت؛ بیشتر کاربران ویندوز را نمی خرند. نسخه های قفل شکسته در بازار به صورت بسته های نرم افزاری یا DVD فروخته می شوند و داخل همان بسته ها، ابزارهایی واقع شده است که ویندوز را به صورت آفلاین و غیرقانونی فعال می نماید. این ابزارها طوری طراحی شده اند که کاربر حتی تصور کند همه چیز طبیعی انجام می گردد. حالا با حذف تدریجی مسیرهای آفلاین، این مدل رایج استفاده عملاً با چالش روبه رو می گردد. کاربران متوجه می شوند ویندوز بدون اتصال کوتاه به اینترنت فعال نمی گردد و همین نقطه شروع سردرگمی است. برای بسیاری، مسئله فقط فعال سازی نیست، بلکه تغییر عادت چندین ساله است.
آنچه تغییر نموده: از تلفن و آفلاین به پورتال آنلاین
تا مدت ها، حتی اگر اینترنت نبود، می شد با تماس تلفنی فعال سازی را انجام داد. کدهای طولانی خوانده می شدند و سیستم تأیید می شد. اما گزارش های اخیر نشان می دهد در ویندوز 10 نسخه های نو و تمام نسخه های ویندوز 11، این مسیر عملاً بسته شده است. کاربران هنگام کوشش برای فعال سازی، به پیغام اتوماتیکی می رسند که اعلام می نماید همه چیز به پورتال آنلاین (Online Portal) منتقل شده است. حتی اسنادی که هنوز به فعال سازی تلفنی اشاره می نمایند، در عمل نتیجه ای نمی دهند. به زبان ساده، فعال سازی آفلاین ویندوز 11 بدون اینترنت دیگر راهی مطمئن نیست.
برای کاربران ایرانی، پیغامدها چیست
وقتی فعال سازی به اینترنت گره می خورد، کاربران ایرانی که به ابزارهای کرک (Crack) آفلاین عادت نموده اند، ناچار می شوند در پی برنامه های پیچیده تر بروند. همین جا خطر شروع می گردد. ابزارهای نوتر معمولاً دسترسی های عمیق تر می خواهند و برخی از آن ها می توانند دروازه ورود بدافزار (Malware) باشند. در ظاهر، سیستم فعال می گردد، اما در پشت صحنه حریم خصوصی، داده ها و حتی امنیت بانکی ممکن است به خطر بیفتد. اینجا جایی است که تصمیم ساده فعال کنیم یا نکنیم تبدیل به مسئله ای جدی تر می گردد.
و اما کاربران خارجی: دغدغه ای از جنس دیگر
برای بسیاری از کاربران خارج از ایران، موضوع غیرقانونی یا قانونی نیست. آن ها لایسنس دارند، اما در محیط های شرکتی، نظامی یا پژوهشی کار می نمایند که دسترسی به اینترنت محدود است. برای آن ها، حذف فعال سازی آفلاین یعنی دستگاهی که قانونی خریداری شده، بدون اینترنت کار نمی نماید، روند اداری پیچیده تر می گردد و وابستگی به سرویس های ابری (Cloud Services) افزایش پیدا می نماید. بنابراین، اگرچه ظاهر مسئله برای همه یکسان است، اما ریشه نگرانی ها فرق دارد. در ایران، ما بیشتر درباره هزینه ها و کرک ها حرف می زنیم. در کشورهای دیگر، مسئله بر سر کنترل، استقلال و سیاست های نرم افزاری است.
تحلیل اول: سرانجام عصر مالکیت مطلق بر نرم افزار
رویکرد نو مایکروسافت در حذف فعال سازی آفلاین، نمادی از گذار بزرگ صنعت تکنولوژی از مدل کالای فروشی به مدل سرویس اجاره ای است. در گذشته، وقتی شما یک سیستم عامل را نصب می کردید، پیوند فیزیکی و منطقی شما با شرکت سازنده قطع می شد و شما مالکِ آن کپی خاص از نرم افزار بودید. اما امروز، اجبار به اتصال آنلاین یعنی شما نه یک مالک، بلکه تنها یک بهره بردار موقت هستید که برای ادامه استفاده، باید دائماً تاییدیه شرکت مادر را دریافت کنید. این موضوع لایه های عمیقی از وابستگی دیجیتال را ایجاد می نماید که در آن، مرز میان حریم خصوصی کاربر و نظارت سازنده بسیار کمرنگ شده است.
تحلیل دوم: چالش امنیت در برابر سادگی فعال سازی
اجبار به فعال سازی آنلاین پارادوکس عجیبی را در امنیت سایبری رقم زده است. از یک سو، مایکروسافت با این کار سعی در کاهش نسخه های غیرمجاز و مخرب دارد، اما از سوی دیگر، کاربران در محیط های خاصی با اینترنت محدود یا حتی بدون آن، برای دور زدن این سدها به سمت ابزارهای فعال ساز آنلاین سوق داده می شوند که به مراتب خطرناک تر از کرک های آفلاین قدیمی هستند. این ابزارها با برقراری ارتباط با سرورهای ناشناخته برای تایید لایسنس، پتانسیل تبدیل شدن به بات نت یا ابزارهای جاسوسی را دارند. در واقع، کوشش برای بستن راه های آفلاین، ناخواسته بستر نوی برای حملات زنجیره تأمین (Supply Chain Attacks) فراهم نموده است که قربانی اصلی آن کاربران نهایی هستند.
سوالات متداول (Smart FAQ)
1. آیا هنوز روشی برای دور زدن اجبار به اینترنت در هنگام نصب ویندوز 11 وجود دارد؟
بله، کاربران حرفه ای با استفاده از کلیدهای میانبر مانند Shift + F10 و وارد کردن دستور OOBEBYPASSNRO می توانند سیستم را ری استارت نموده و گزینه نصب بدون اینترنت را ظاهر نمایند. این روش در واقع یک میان بر فنی برای دور زدن محدودیت های نرم افزاری است که مایکروسافت آن را مخفی نموده است. با این حال، حتی با این روش هم ویندوز پس از بالا آمدن در حالت غیرفعال باقی می ماند و دیر یا زود به اینترنت احتیاج خواهد داشت.
2. اگر ویندوز را فعال نکنیم، دقیقاً چه محدودیت هایی ایجاد می گردد؟
مهم ترین محدودیت در بخش شخصی سازی (Personalization) اعمال می گردد و کاربر اجازه تغییر تصویر پس زمینه، رنگ پنجره ها و تم های سیستم را نخواهد داشت. بعلاوه یک واترمارک (Watermark) آزاردهنده در گوشه تصویر ظاهر می گردد که یادآوری می نماید ویندوز شما اکتیو نیست. فراتر از جنبه های ظاهری، برخی آپدیت های امنیتی بحرانی ممکن است با تاخیر یا محدودیت روبرو شوند که امنیت سیستم را تهدید می نماید.
3. تفاوت فعال سازهای KMS با فعال سازی قانونی در چیست؟
فعال سازی قانونی به وسیله سرورهای رسمی مایکروسافت و با کدی منحصر به فرد انجام می گردد که هویت دائمی سیستم شما را تضمین می نماید. ابزارهای KMS در واقع یک سرور مجازیِ تاییدیه در سیستم شما می سازند تا ویندوز تصور کند در یک شبکه سازمانی بزرگ واقع شده است و لایسنس آن معتبر است. این روش معمولاً هر 180 روز یکبار احتیاج به تمدید اتوماتیک دارد و ریسک های امنیتی خاص خود را به همراه خواهد داشت.
4. مفهوم Digital License در ویندوزهای نو به چه معناست؟
لایسنس دیجیتال روشی است که در آن فعال سازی ویندوز به سخت افزار دستگاه شما و حساب مایکروسافت گره می خورد. در این حالت، دیگر احتیاجی به وارد کردن کدهای طولانی (Product Key) در هر بار نصب مجدد نیست. به محض اینکه به اینترنت متصل شوید، سرورهای مایکروسافت مشخصات سخت افزاری شما را شناسایی نموده و ویندوز را به طور اتوماتیک فعال می نمایند.
5. آیا حذف فعال سازی تلفنی بر لایسنس های قانونی Retail هم اثر می گذارد؟
بله، متاسفانه کاربرانی که لایسنس های معتبر دارند اما در محیط های کاملاً ایزوله (Air-gapped) فعالیت می نمایند، اکنون با چالش های بزرگی روبرو هستند. پیش از این، فعال سازی تلفنی به عنوان آخرین سنگر برای این دسته از کاربران عمل می کرد. اکنون این افراد ناچار هستند فرآیندهای پیچیده سازمانی را برای انتقال تاییدیه لایسنس طی نمایند که بسیار زمان بر است.
6. نقش فایل ایزو (ISO) دست کاری شده در فرآیند فعال سازی چیست؟
برخی از فایل های نصب که در سایت های دانلود ایرانی قرار دارند، به صورت Pre-activated عرضه می شوند؛ یعنی ابزار فعال ساز درون خودِ فرایند نصب تعبیه شده است. این نسخه ها خطر بسیار بالایی دارند چرا که شما نمی دانید چه تغییراتی در لایه های حساس سیستم عامل ایجاد شده است. استفاده از نسخه های دست کاری شده می تواند سیستم شما را به یک طعمه برای حملات بدافزاری تبدیل کند.
نتیجه گیری
تغییر استراتژی مایکروسافت در حذف فعال سازی آفلاین، فراتر از یک تغییر فنی ساده، نشان دهنده عصر نوی از حکمرانی آنلاین بر ابزارهای دیجیتال است. برای کاربران ایرانی، این موضوع به معنای سرانجام دورانی است که امنیت و فعال سازی در محیطی ایزوله فراهم می شد؛ اکنون هر کلیک برای اکتیو کردن سیستم، احتیاجمند احتیاط بیشتر در انتخاب ابزارها و درک خطرات احتمالی است. چه در پی استقلال در محیط های کاری خاص باشید و چه در پی دور زدن محدودیت ها در ایران، حقیقت این است که ویندوز بیش از هر زمان دیگری به اینترنت و ابرهای مایکروسافت وابسته شده است.
مطالعه تکمیلی:
در صورت تمایل به مطالعه بیشتر، واکنش های کاربران در خصوص مسائل فعال سازی ویندوز را می توانید در سایت ردیت را بخوانید.
تجربه شما از فعال سازی ویندوز 11 چیست؟
آیا شما هم در نصب های اخیر خود با مشکل اجبار به اتصال اینترنت روبرو شده اید؟ از چه روش هایی برای فعال سازی استفاده می کنید و آیا نگران امنیت داده های خود در نسخه های غیررسمی هستید؟ دیدگاه ها و تجربیات ارزشمند خود را با ما و سایر کاربران در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران